Öğretmen Adaylarının “Öğretmenlik Merkezi Sınavı” Kaygılarına Yönelik Bir Ölçek Geliştirme Çalışması


Özsarı İ.

27. Uluslararası Eğitim Bilimleri Kongresi, Antalya, Turkey, 18 - 22 April 2018, pp.1567-1568

  • Publication Type: Conference Paper / Summary Text
  • Doi Number: 10.14527/9786052412299
  • City: Antalya
  • Country: Turkey
  • Page Numbers: pp.1567-1568

Abstract

    Ülkemizde uzunca bir süredir öğretmen adaylarının öğretmen olarak atanabilmeleri için merkezi bir sınav uygulanmaktadır. Gerek sınavın kapsamı ve zorluk derecesi, gerekse öğretmenlik için ayrılan kontenjan nedeniyle öğretmen adayları farklı derecede kaygı taşımaktadırlar.

Bu çalışmanın amacı öğretmen adaylarının öğretmen olarak atanmaları için koşul niteliğindeki Öğretmenlik Merkezi Sınavı’na (KPSS) yönelik taşıdıkları kaygıyı belirlemekte kullanılacak olan bir ölçek geliştirmektir.

Bu amaçla ilk olarak çeşitli kaynaklardan, öğrenci görüşlerinden ve kişisel deneyimlerden yararlanarak 45 maddelik bir madde havuzu oluşturulmuştur. Oluşturulan bu havuz en az doktora eğitimini tamamlamış alanında uzman altı öğretim üyesi tarafından incelenmiştir. Uzman görüşü sonrasından en iki veya daha fazla uzmanın uygun görmediği maddeler elenmiştir.

16 maddenin elenmesinden sonra kalan 29 maddelik formda gerekli düzenlemeler yapılarak yeni form oluşturulmuştur. Bu çalışma aynı zamanda ölçeğin geçerlik çalışmalarının bir boyutunu oluşturmaktadır. Kalan 29 madde beşli likert tipi “Kesinlikle Katılıyorum”, “Katılıyorum”, “Kararsızım”, “Katılmıyorum” ve “Kesinlikle Katılmıyorum” şeklinde düzenlenmiştir. Ölçeğin giriş kısmına öğrencilerin yaş, cinsiyet, bölümlerinin olduğu bir form ve yönerge eklenmiştir. Bu taslak form İstanbul İli’nde öğrenim görmekte olan 153 Eğitim Fakültesi son sınıf öğrencisine uygulanmıştır. Uygulama sonrasında ölçeğin geçerlik-güvenirlik çalışmaları yapılmıştır.

29 maddelik taslak formun 153 öğrenciye uygulanmasının ardından elde edilen veriler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bu aşamada maddelerin madde toplam, madde kalan ve madde ayırt edicilik değerleri incelenmiştir. Bu analiz sonunda yer alan değerlere göre ayırt edicilik değeri düşük olduğu için bir madde daha ölçekten çıkarılmıştır.

Taslak formda yer alan 28 madde için faktör analizi tekniği uygulanmıştır. Öncelikle, ölçekte yer alan maddelerin faktör analizine uygun olup olmadıklarını belirlemek için Kaiser-Meyer-Olkin örnekleme yeterlik katsayısı ve  Barlett Test of Sphericity katsayısı hesaplanmıştır.

Faktör analizinde, öz değer iki olarak alınmış ve Varimax-Rotated tekniği kullanılmıştır. İlk faktör analizi sonucunda ölçeğin üç alt boyutu olduğu saptanmıştır. Faktör yükü en az 0,4 olan ve diğer faktörlerle arasında en az 0,2 fark olan maddeler ölçekte bırakılmış, 10 madde daha uygun olmadığı gerekçesiyle ölçekten çıkarılmıştır.

Bu 10 maddenin çıkarılmasından sonra kalan maddeler ile ikinci  kez faktör analizi uygulanmıştır. Üç madde daha ölçekten çıkarılmış ve ölçeğin son halinin 15 maddeden ve iki boyuttan oluştuğu saptanmıştır.

İki alt boyutlu ölçeğin açıkladığı toplam varyans %53,9 olarak bulunmuştur. Ölçekteki iki alt boyutta yer alan maddeler incelenerek isimleri belirlenmiştir.

İlk alt boyutta yer alan maddeler, öğretmen adaylarının sınavın içeriğine ilişkin genel olarak görüşlerini ve algılarını yansıttığı için “Sınav Algısı Alt Boyutu” şeklinde isimlendirilmiştir. Diğer alt boyutta yer alan maddeler ise öğretmen adaylarının sınava hazırlanma sürecinde veya sınavdan sonraki süreçle ilgili taşıdıkları kaygıyı “zamansal” boyutta ifade ettiği için “Zaman Alt Boyutu” olarak adlandırılmıştır.

Bütün bu işlemlerden sonra, kalan 15 madde için Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı hesaplanmış ve bu değer 0,861 olarak  bulunmuştur. Ayrıca Guttman Split-Half değeri 0,840 olarak hesaplanmıştır . Bu bulgular, ölçeğin güvenilir olduğunu destekler niteliktedir.

Kalan maddeler için yeniden madde toplam, madde kalan ve ayırt edicilik işlemleri yapılmıştır. 15 maddelik ölçeğin son şekli, 31 kişilik öğrenci grubuna 15 gün ara ile uygulanarak test-tekrar test uygulaması yapılmıştır. Ölçeğin toplam puan devamlılık katsayısı  r=0,866 (p<.01)   olarak bulunmuştur. Bu bulgu yine ölçeğin güvenilir olduğunu destekler niteliktedir.

Ölçekte yer alan Sınav Algısı Alt Boyutu’na ilişkin örnek madde: “Öğretmenlik Sınavı konularının çok fazla olduğunu düşününce tedirgin oluyorum.” Zaman Alt Boyutu’na ilişkin örnek madde: “Fakültedeki derslere girmeyip Öğretmenlik Sınavına çalışmak istiyorum.” Ters madde örneği: “Kendimi Öğretmenlik Sınavına hazır hissediyorum.”

Ölçeğin son şeklinde 15 madde bulunmaktadır ve maddeler arasında iki tane ters madde bulunmaktadır. Ölçek 2 boyuttan oluşmaktadır. Bu çalışma sonunda ölçeğin öğretmen adaylarının KPSS’ye yönelik taşıdıkları kaygıyı ölçmekte kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu görülmüştür.

 

 

Anahtar kelimeler: Öğretmen adayı, atama, sınav, kaygı