Beveloid dişli çarkların modellenmesi ve alttan kesme analizi


Creative Commons License

Şentürk B. G. , Fetvacı M. C.

Journal Of The Faculty Of Engineering And Architecture Of Gazi University, cilt.35, sa.2, ss.901-916, 2020 (SCI İndekslerine Giren Dergi) identifier

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 35 Konu: 2
  • Basım Tarihi: 2020
  • Doi Numarası: 10.17341/gazimmfd.544038
  • Dergi Adı: Journal Of The Faculty Of Engineering And Architecture Of Gazi University
  • Sayfa Sayıları: ss.901-916

Özet

Beveloid dişliler, konvansiyonel türdeki konik dişlilerden farklı olarak, paralel ve çakışan eksenlerde çalışabilen, evolvent profilli dişli türleridir. Bu özellikleri sebebiyle, oldukça geniş olan kullanım alanları, günümüzde bu dişli tiplerinin dizayn ve optimizasyonu açısından, matematiksel modellerinin ve bilgisayar destekli analizlerinin oluşturulmasını ileri derecede önemli duruma getirmiştir. Alttan kesme durumları ise, temas eden dişler arasında yük dağılımını ve kök mukavemetini olumsuz yönde etkileyen önemli bir faktördür. Bu iki konu birlikte göz önüne alındığında, alttan kesme optimizasyonları yapılmış beveloid dişli tiplerinin modellenmesinin, dişli çarklar açısından oldukça geniş çaplı bir alanda yenilik getireceği düşünülmektedir. Alttan kesilmenin giderilmesi amacıyla önerilen yöntemler olmasına rağmen, bu yöntemlerin beveloid dişliler üzerinde uygulanması ve elde edilen modellerin, gerilme analizleri ile desteklenmesini içeren bir çalışma henüz mevcut değildir. Bu çalışma kapsamında, özellikle üç boyutlu geometrilerin eriyik yığma teknolojisi (FDM) yardımıyla oluşturulması için elverişli matematiksel modelleme üzerinde durulmuş ve alttan kesme durumları incelenerek, bu durumların ortadan kaldırılmasını sağlayabilecek modifikasyonlar, matematiksel denklemlerde belirtilmiştir. Sonuç olarak, matematiksel modelleri verilen beveloid dişlilerin, alttan kesmelerin oluştuğu şartlarda, kök kısımlarındaki gerilme dağılımları sonlu elemanlar yöntemi (FEM) ile elde edilmiş ve bu durumların ortadan kaldırılabilmesi amacıyla pozitif profil kaydırma ve asimetrik kremayer takımla imalat yöntemleri kullanılmıştır. Gerilme analizleri sonuçlarında, kök kısımlarında maksimum gerilmenin azaltıldığı görülmüştür. Kullanılan bu iki yöntem yardımıyla beveloid dişlilerde kök mukavemetini arttırmak mümkün olabilecektir.