Mineral Radon Filtreleri Soğurum Kapasiteleri


OSMANLIOĞLU A. E.

Mühendislik ve Multidisipliner Yaklaşımlar - Engineering and Multidisciplinary Approaches, Akdoğan A., Dikicioğlu A., Editör, Güven Yayıncılık A.Ş, İstanbul, ss.511-522, 2019

  • Basım Tarihi: 2019
  • Yayınevi: Güven Yayıncılık A.Ş
  • Basıldığı Şehir: İstanbul
  • Sayfa Sayıları: ss.511-522
  • Editörler: Akdoğan A., Dikicioğlu A., Editör

Özet

Radon (Rn-222), kaya, toprak ve sudaki doğal uranyumun radyoaktif bozunum sonucunda oluşur. Bu bozunum zinciri bütün doğal malzemelerde farklı düzeylerde bulunur ve ortama salınır. Solunduğunda akciğerlerde kısmen bir değişime uğrar ve akciğerde radyoaktif kalıntılar bırakır. Bugüne kadar olan bilimsel çalışmalar bu kalıntıların kanser oluşumunda ilk sırada risk taşıdığını göstermektedir. Bu nedenle, birçok ülkede düzenli radon ölçümü ve radon giderilmesine yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Radon, uranyumun bozunum zincirindeki radyum (Ra226) kaynaklı bir gaz olup 86 atom numarası ile periyodik cetvelin soy gazlar sınıfında yer alan renksiz ve kokusuz bir radyoaktif gazdır. Radon oluşumu ile kısa yarı ömürlü bozunum ürünlerinin birikmesiyle hava ve suda radyoaktivite düzeyi artmaktadır. Radon suda çözünebilme özelliğine sahip olduğundan yer altı sularındaki radon derişimi daha yüksektir. Uranyum, toryum, potasyum ve linyit madenleri başta olmak üzere taş ocakları, tünel vb. kazı alanlarından radon içeren atık su çıkışı olmaktadır. Ayrıca yeraltı madenlerinde ve tünellerde kazı sırasında ortamdaki havaya radon karışmaktadır. Yeraltında oluşan bu radyoaktif gazın havalandırma sistemlerinde tutularak temizlenmesi gereklidir. Bu projede bu tür atık sularda ve havadaki radon oranını düşürmek üzere mineral esaslı radon filtresi yapılması amaçlanmaktadır. Proje kapsamında yapılacak olan filtre ile hava ve sudaki radonun tutulması hedeflenmektedir. Proje hedefine ulaşması durumunda, başta radonun yoğun olarak çıktığı uranyum, linyit, potasyum ve toryum maden ocakları başta olmak üzere radon derişimi yüksek olan tüm kazı çalışmalarından kaynaklanan atık suları ve ortam havası filtre yardımıyla temizlenebilecektir. Proje kapsamındaki ana başlıklar; radon çıkışı olan örneklerde ölçümler, mineral filtre malzemelerinin hazırlanması, su ve gazların filtreden geçişi için deney düzeneğinin hazırlanması, laboratuvar ortamında hazırlanan filtrelerden radon içeren su/gaz örneklerinin geçirilerek ölçümlerin alınması ve değerlendirilmesidir. 

Radon (Rn-222) is formed as a result of radioactive decay of natural uranium in rock, soil, and water. This decay chain is found at different levels in all-natural materials and is released into the environment. When inhaled, it undergoes a partial change in the lungs and leaves radioactive residues in the lung. Scientific studies to date show that these residues carry the first place risk in cancer formation. For this reason, studies on regular radon measurement and radon removal are carried out in many countries. Radon is a radium (Ra226) sourced gas in the decay chain of uranium and is a colorless and odorless radioactive gas in the noble gas class of the periodic table with 86 atomic number. With the accumulation of short-lived decay products with the formation of radon, the level of radioactivity increases in air and water. Since radon is water-soluble, radon concentration in groundwater is higher. Uranium, thorium, potassium and lignite mines, especially quarries, tunnel, etc. There is a wastewater discharge from the excavation areas containing radon. In addition, radon mixes with the air in the environment during excavations in underground mines and tunnels. This radioactive gas formed underground must be kept in ventilation systems and cleaned. In this project, it is aimed to make a mineral-based radon filter to reduce the rate of radon in such wastewater and air. With the filter to be made within the scope of the project, it is aimed to hold the radon in the air and water. If the project reaches its target, wastewater and ambient air resulting from all excavation work with high radon concentrations, especially the uranium, lignite, potassium and thorium mines, where the radon is intensely removed, can be cleaned with a filter. The main topics of the project are; Measurements in samples with radon outlet, preparation of mineral filter materials, preparation of experimental setup for the passage of water and gases through the filter, taking and evaluating the measurements by passing radon-containing water/gas samples through the filters prepared in the laboratory.