Arazi Kullanımının Hidrolojik Ekosistem Hizmetleri Üzerine Etkileri: Su Kalitesinin Değerlendirilmesi


UYGUR ERDOĞAN B. , SERENGİL Y. , İNAN M. , YURTSEVEN İ. , KILIÇ Ü.

I. Ulusal Havza Yönetimi Sempozyumu, Çankırı, Türkiye, 10 - 12 September 2014, cilt.1, no.1, ss.73

  • Cilt numarası: 1
  • Basıldığı Şehir: Çankırı
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayısı: ss.73

Özet

Ekosistemlerin insanlara sunduğu hizmetler kentleşme sürecinde çoğu zaman olumsuz etkilenmektedir. Bu hizmetleri sunan yeşil alanlar üzerindeki baskı kentsel ve yarı kentsel havzalarda daha fazla hissedilmektedir. Nitekim yanlış arazi kullanımından kaynaklanan yeşil alan kayıplarının sadece alan olarak değil sunduğu hizmetlerin de kaybına neden olduğu göz ardı edilmemelidir. Çalışmanın konusu olan dere kıyısı ekosistemleri de kentsel ve yarı kentsel havzalarda su kalitesi bakımından önemli bir etken olarak görülmektedir. Bu çalışmada farklı arazi kullanımlarının su kalitesi üzerineetkileri İstanbul Kağıthane, SazlıdereveAlibeyköyhavzalarındaincelenmiştir. Alt havzalara ayrılan üç ana havzada dere kıyısı ekosistemlerinin bütünlük, sağlık ve fonksiyonellik bileşenlerinin tanımlanması için örnekleme noktaları alınmış; fiziksel, kimyasal ve ekolojik parametreler belirlenmiştir. Su kalitesi parametreleri, iki farklı amaca göre belirlenerek ölçülmüştür. Alkalinite, çözünmüş oksijen, nitrat, amonyum, fosfor, pH, askıda sediment ve bulanıklık parametreleri su kalitesinin ekolojik olarak belirlenmesinde kullanılırken elektriksel iletkenlik, bulanıklık, toplam sertlik ve kalsiyum sertliği, kalsiyum ve magnezyum konsantrasyonları ile pH parametreleri kullanım açısından su kalitesinin belirlenmesinde değerlendirilmeye alınmıştır. Sonuçlara bakıldığında; toplam askıda sediment miktarının Kağıthane Havzasının ormanlık alanın yoğun olduğu yukarı kısmında 0,21 mg L-1 ve kentleşme etkisinin görüldüğü aşağı kısmında 1,01 mg L-1, Alibeyköy havzasında 1,32 mg L-1 ve Sazlıdere havzasında 0,57 mg L-1 olduğu görülmüştür. Ayrıca havzalardaki arazi kullanımlarının yoğunlukları (orman, yerleşim, mera, tarım ve yol yoğunluğu) ile dere kıyısı ekosistemlerinin bileşenleri arasındaki korelasyon incelendiğinde dere koşullarını en çok orman ve yerleşim yoğunluğunun etkilediği ortaya konulmuştur. Yerleşim yoğunluğu arttıkça ve tarım alanlarının yoğunluğu arttıkça dere kıyısı ekosistemlerinin fonksiyonelliğini kaybettiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Ekosistem Hizmetleri, Dere Kıyısı Ekosistemleri, Fonksiyonellik, Su Kalitesi