Hepatit B Hastalarında Regülatör T Hücre ve Salınan İmmünmodülatör Sitokin IL-10 Düzeylerinin Değerlendirilmesi


Tok Y. , Şener A. G. , Gökmen A. A. , Demirdal T., Kaya S.

Mikrobiyoloji Bulteni, cilt.54, no.69340, ss.266-278, 2020 (SCI Expanded İndekslerine Giren Dergi)

  • Cilt numarası: 54 Konu: 2
  • Basım Tarihi: 2020
  • Doi Numarası: 10.5578/mb.69340
  • Dergi Adı: Mikrobiyoloji Bulteni
  • Sayfa Sayısı: ss.266-278

Özet

Hepatit B, tedavi stratejilerinde büyük gelişmeler kaydedilmesine rağmen, halen dünya çapında önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Hepatit B virüsü (HBV) karaciğer hücresine girerek kendini replike etmekte ve antijen salınımıyla eş zamanlı olarak regülatör T hücre (Treg), T helper 17 (Th17), T helper 1 (Th1) ve T helper 2 (Th2) hücreleri dahil olmak üzere birçok zıt etkili hücrenin rol aldığı immün yanıtı indüklemektedir. Treg hücrelerinin temel fonksiyonu enfeksiyona karşı uygun bağışıklık yanıtının geliştirilmesi, bağışıklık yanıtının gerekmediği durumda ise baskılanmasını sağlamaktır. Treg hücreleri, “Transforming Growth Factor-Beta” ve interlökin (IL)-10 benzeri sitokinlerin salınımı yoluyla veya kontakt bağımlı olarak efektör T hücrelerini baskılayabilmektedir. Bir yandan HBV’ye özgül T hücre yanıtını baskılayarak karaciğeri immünopatolojik hasardan korurken bir yandan da viral persistansa, siroz, hepatoselüler kanser (HSK) ve otoimmünite gelişimine neden olabilen Treg’lerin mekanizmaları henüz net değildir. Bu çalışmada, hepatit B hastalarında Treg hücrelerinin ve salınan IL-10 sitokin düzeylerinin birlikte değerlendirilmesinin, hastalığın ağırlığını ve seyrini öngörmede kullanışlı olup olamayacağını araştırmak amaçlanmıştır. Enfeksiyon hastalıkları poliklinik/servisine başvuran 61 HBV enfeksiyonlu hasta ile 30 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 91 gönüllüden periferik kan numuneleri alınmıştır. Akım sitometrisi yöntemiyle, yakın zamanda tanımlanan belirteçler de kullanılarak, CD4+CD25highFOXP3+CD152+CD127lowTreg hücre dağılımları araştırılmıştır. İmmün modülatör hücreler tarafından salınan IL-10 sitokin düzeyi ise kantitatif ELISA yöntemiyle çalışılmıştır. Akut hepatit B hastalarının Treg hücre yüzdeleri normal sınırların (%2-4) altında (medyan= %1.50, 0.6-3.5) saptanmış, aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı (p= 0.005) bulunmuştur. Kronik hepatit B hastalarının Treg düzeyleri kontrol grubuna göre yüksek bulunmuş (p< 0.05), hastalığın tanısı, evrelemesi ve takibinde kullanılan parametrelerle de ilişkili olduğu görülmüştür. Tüm hepatit B klinik evrelerinde IL-10 düzeyleri sağlıklı kontrollerle (medyan= 11.7, 17.3-44.9) karşılaştırıldığında anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p< 0.05). IL-10 düzeylerinin ise Treg hücre ile paralel olarak, HBV DNA yükü ve HBsAg düzeyleri ile korelasyon gösterdiği saptanmıştır (r= 0.48, p< 0.02). Treg hücrelerinin ve ilişkili sitokin IL-10’un HBV enfeksiyonunun immünolojisinde önemli rolü olduğu, hastalığın takibinde ve Treg hücreyi hedef alan yeni tedavi stratejilerinin geliştirilmesinde umut vadettiği düşünülmüştür.

Hepatitis B infection is still among the most important public health problems worldwide, even great improvements have been made in the treatment strategies. Hepatitis B virus (HBV) replicates itself by entering the liver cells and simultaneously with the antigen release, many antagonistic immune responses are induced by the regulatory cells including T cell (Treg), T helper 17 (Th17), T helper 1 (Th1) and T helper 2 (Th2) cells. The main function of Treg cells is to develop an appropriate immune response against infection and to suppress the immune response if it is not required. Tregs suppress the effector T cells via secreting immune system supressor cytokines such as Transforming Growth Factor-Beta and interleukin (IL)-10 or contact dependent way. Tregs protect cells from immunopathologic damage of HBV specific T cell immune response and also cause viral persistence, cirrhosis, hepatocellular carsinoma (HCC) and autoimmunity but the mechanisms are not clear, yet. In this study, we aimed to determine whether evaluation of Treg cells and cytokine IL-10 levels together in hepatitis B patients is useful that may indicate the disease survey and response to the treatment. The peripheral blood samples of ninety-one volunteers, including 61 HBV infected patients and 30 healthy controls selected from applicants of Infectious Diseases Outpatient/Clinic Service, were taken. Their CD4+CD25highFOXP3+CD152+CD127lowTreg cell distribution were measured by flow cytometry method, using the recently defined markers. The level of IL-10 cytokine released by immunomodulatory cells was determined by quantitative ELISA method. Treg cell percentages of the patients with acute hepatitis B were below the normal range (2-4%) (median= 1.50%, 0.6-3.5) and the difference was statistically significant (p= 0.005). Treg cell percentages of the patients with chronic hepatitis B were higher than the control group (p< 0.05), and it was found to be related to the parameters used in the diagnosis, staging and follow-up of the disease. IL-10 levels were significantly higher in all hepatitis B clinical stages compared to the healthy controls (median= 11.7, 17.3-44.9) (p< 0.05). Also, in parallel with Treg cells, IL-10 levels were correlated with HBV DNA load and HBsAg levels (r= 0.48, p< 0.02). Treg cells and the related cytokine IL-10 are thought to play an important role in the immunology of HBV infection and therefore, promising to follow up the disease and to develop new therapeutic strategies targeting the Treg cell.