Arkeolojik Sahalarda Ölçülen Cisimlerin Hücresel Yapay Sinir Ağları Kullanılarak Görüntülenmesi


ÖZMEN A., UÇAN O. M. , ALBORA A. M.

TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası İzmir Şubesi, İzmir, Türkiye, 1 - 04 September 1999, ss.23-24

  • Basıldığı Şehir: İzmir
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayısı: ss.23-24

Özet

Arkeolojik alanlarda ilgilenilen yapılar, genel jeofizik aramalarda karşılaşılan yapılara oranla çok sığ ve küçük boyutludur. Dolayısıyla bu alanlardan toplanan verilerde gürültü oranı daha fazla olmaktadır. Alanda yer alan bozucu etki yapabilecek cok küçük boyutlu cisimler büyük anomaliler oluşturabilmektedir. Bu şekildeki çok küçük boyutlu cisimlerin iyi yorumlanabilmesi için çok iyi bir şekilde süzülerek, gürültülerden arındırılması gerekmektedir. İstediğimiz derinlikteki cisimlerin yapılarını bozmadan en iyi şekilde  gürültülerden arındırmak esas hedefimizdir. Bu ayrımı yapabilmek için  görüntü işlemede oldukça geniş kulanım alanları olan ve ilk kez jeofizik verilerine uygulanarak çok iyi neticeler elde edilen Hücresel Yapay Sinir Ağları (HYSA) kullanılmıştır. Bu metod sayesinde yüzeye yakın istediğimiz derinlikteki cisimleri gürültülerden arındırılmış bir şekilde görüntülememiz mümkündür. Arkeojeofizik çalışmalara temel oluşturabilecek toprağın manyetik özellikleri bizim ölçülerimizi etkilemekte ve bir çeşit gürültü oluşturarak görmek istediğimiz cisimleri örtmektedir. Toprağın manyetik özellikleri konusunda 1950'li yıllardan beri çalışıla gelmektedir. Pişmiş killerin kalıntı mıknatıslanması geçen yüzyılın sonlarından beri bilinmektedir. Çanak çömlek fırınlarının manyetik özellikleri ve yer manyetik alanının geçmiş tarihi ile ilgili çalışmalar Scollar ve diğ.(1990) da değinmişlerdir. Matias ve Almeida (1992) Arkeolojik alanı saptamak için kare elektrod dizilimi ile manyetik yöntemlerden yararlanmışlardır. Pınar ve Akcığ (1991) Köemtuğ Tümülüsünde Wenner yöntemi ile elde edilen sonuçlara göre Düşey Elektrik Sondaj yöntemiyle mezar odası ve dramosu bulmuşlardır. Sayın(1995) Tekirdağ (Menekşe) bölgesinde arkeolojik yerleşim yerlerinin jeofizik yöntemlerle belirlenmesi için manyetik gradiometre ve Self Potansiyel ölçümleri kullanmıştır.Bu gibi çalışmalar Arkeolojik yapıların bulunmasında Jeofizik yöntemlerinin büyük katkılarını saptamaktadır.

The considered objects in archeological is small and in shallow compared to other general geophysic applications.  Thus the effect of noise becomes more effective in our case.  Even small objects with the similar bigness as of the investigated objects give result high magnified distortions.  So to evaluate the small scaled objects in the archeological area, image processing is important.  Here we have applied Cellular Neural Network (CNN) approach to the first time at geophysics.  By using this method, we can extract the objects closer to the surface after denoising process.  CNN is a very update mathematical approach which deals with neighboring of 2-D images. Magnetic properties of ground was known since 1950.   Scollar et'al (1990)  investigated the magnetic properties of the ground.  Matias and Almedia (1992) has used grid type magnetic electrodes to find out archeological area. Pınar and Akcığ (1991) has found graveyard of Köemtuğ tumulus by using vertical electrical implementation approach.  Sayın (1995) has used magnetic gradiometer and self potential calculation techniques to find out Tekirdag (Menekse) area archeological area properties. These kind studies have proved the importance of  geophysics methods in evaulation of archeological structures.