BASKİL VE ÇEVRESİNDE ARKEOLOJİK MİRAS ALANLARININ JEOLOJİK VE JEOMORFOLOJİK ÖZELLİKLERİ VE ARKEOLOJİK SİT ALANLARININ KORUNMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ


Yüksel F. A.

in: Her Yönüyle Baskil, Cilt I, Hasan KÜRÜM,Korkmaz ŞEN, Editor, Yıkılmazlar Basın Yayın, İstanbul, pp.379-397, 2020

  • Publication Type: Book Chapter / Chapter Research Book
  • Publication Date: 2020
  • Publisher: Yıkılmazlar Basın Yayın
  • City: İstanbul
  • Page Numbers: pp.379-397
  • Editors: Hasan KÜRÜM,Korkmaz ŞEN, Editor

Abstract

    Doğu Anadolu Bölgesinin Yukarı Fırat kesiminde yer alan Baskil İlçesi ovalık bir alana kurulmuştur. Kalkolitik çağlardan günümüze kadar birçok kültür ve yerleşmeler hüküm sürmüşlerdir. Baskil sınırları içerisinde kalan kesiminde Demir Çağı seramiği veren 14 yerleşim yeri Habibuşağı ve Kaleköy gibi iki Urartu merkezinde saptamışlardır. Kısa süreli de olsa kazı çalışmaları yapılmış, İmikuşağı ve Fırat’ın batı kıyısındaki Köşkerbaba ile Değirmentepe’de Demir Çağı katları ortaya çıkarılmıştır. Körpınar Höyüğü, Tomisa Kalesi, Muşar Dağı Kilisesi, Viranşehir Höyüğü, Demirbahçe Höyüğü, Aşağıkuluşağı Höyüğü, Odabaşı Kaya mezarları Baskil’in önemli Arkeolojik Miras alanlarıdır. Kamikli, Gemibaşı Maltepe, Habibuşağı, Üyücektepe, İmikuşağı, Pirot, İmamoğlu Şemsiyetepe gibi tarihi yerleşim alanlarında (höyüklerde) da Kalkolitik dönem ile ilgili yerleşmelerin bulunduğu tespit edilmiştir. M.Ö. 1700-1500 tarihleri arasına tarihlenen Asur Ticaret Kolonileri Dönemi ile ilgili buluntular Baskil yöresinde İmikuşağı kazı merkezinde ortaya çıkarılmıştır.

    Yerleşmeler Fırat yakınlarında veya diğer su kaynaklarının yanında ve yakın çevresinde kurulmuştur. Morfolojik, jeolojik ve iklim etkileri Fırat nehrinin yatağındaki değişiklikler yerleşim alanlarında ufak değişikliklere sebep olduğu görülmektedir. Keban, Ağın ve Arapkir bölgelerinin aksine Baskil ve yakın çevresinde Paleolitik ve Mezolitik dönemlere ait araştırmalar yapılmamıştır. Bölgede Paleolitik dönemde insanların hayat sürdüğüne dair izler taşıyan önemli mağaraların varlığı bilinmektedir.

    Baskil İlçesinde son yıllarda, Aşağıkuluşağı Höyüğü ve Viranşehir koruma alanı gibi kültürel miras alanlarımız sit alanı olarak tescillenmiştir. Detaylı yüzey araştırmaları, yeraltı görüntülenmesi ve bilinen alanların arkeolojik kazıları yapılması sonucunda bölgenin tarihsel geçmişi daha iyi aydınlatılacaktır.