SAĞLIK DÜZEYİ GÖSTERGELERİ AÇISINDAN OECD ÜLKELERİNİN SIRALAMASI VE GELİR-SAĞLIK HARCAMALARI ETKİSİ


Creative Commons License

İnce Ö., Boz C. , Yılmaz F. , Cengiz E.

Sosyal Güvence Dergisi, cilt.8, sa.17, ss.245-264, 2020 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 8 Konu: 17
  • Basım Tarihi: 2020
  • Doi Numarası: 10.21441/sosyalguvence.823704
  • Dergi Adı: Sosyal Güvence Dergisi
  • Sayfa Sayıları: ss.245-264

Özet

Sağlık düzeyi göstergelerinin analizi, istenilen hedeflerin yerine getirilmesi
konusunda politika yapıcılara ve sağlık hizmeti sunucularına önemli bilgiler
sunmaktadır. Sağlık sistemlerinin performanslarının uluslararası karşılaştırılmasına
yönelik yapılan bu analizler, sağlık politikalarında rol oynayan farklı aktörlerin
dikkatini çeken bir konu olmuştur. Bu çalışmada, belirli sağlık düzeyi göstergelerine
göre OECD’nin yayınlamış olduğu “Health at a Glance: Europe, 2018” ve “Health
at a Glance: Europe, 2019” adlı raporlarda yer alan ülkelerin mevcut sağlık düzeyi
ortaya konulmuştur. Bu yolla belirli sağlık düzeyi göstergeleri kullanılarak ülkeler
arasında karşılaştırmalar yapılmaya çalışılmıştır. Çalışmada geliştirilen iki senaryo
üzerinden ülkelerin sağlık düzeyi göstergelerinin karşılaştırılması ve sıralanması
 amacıyla Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden biri olan MOORA

yöntemi kullanılmıştır. Analiz sonucunda ülkelerin sağlık düzeyi göstergelerini
ifade eden ve ülkeler arasında bir sıralama yapılmasına imkân veren MOORA
skoru elde edilmiştir. Çalışmada düşük MOORA skoru yüksek sağlık düzeyini ifade
etmektedir. Çalışmada ikinci aşamada ise elde edilen MOORA skoru ile belirlenen
sosyoekonomik göstergeler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Bu amaçla spearman korelasyonu ve regresyon analizi uygulanmıştır. MOORA
yöntemiyle elde edilen sonuçlara bakıldığında
çalışmada kullanılan sağlık düzeyi
göstergeleri açısından en iyi ülkeler senaryo 1 ve 2’ye göre Norveç, İsveç ve İzlanda;
kötü olan ülkeler ise Senaryo 1’e göre Türkiye, Letonya ve Estonya; Senaryo 2’ye
göre de Macaristan,
İtalya ve Letonya şeklindedir. Korelasyon analizi (spearman)
sonucunda Senaryo 1’den elde edilen MOORA skoru ile gelir ve sağlık harcamaları
arasında negatif yönlü; hava kirliliği ve işsizlik oranı ile ise pozitif yönlü; Senaryo
2’den elde edilen MOORA skoru ile gelir, sağlık harcamaları ve güvenilir içme
suyu arasında negatif yönlü; hava kirliliği ve işsizlik oranı ile ise pozitif yönlü
bir korelasyon saptanmıştır. Çalışmada yapılan regresyon analizi sonucuna göre,
Senaryo 1 ve 2 için bulunan MOORA skoruyla gelir ve sağlık harcamaları arasında
negatif yönlü bir ilişki saptanmıştır. Gelir düzeyi ve sağlık harcaması arttıkça
MOORA skoru düşmekte ve sağlık düzeyi yükselmektedir.