Karadoru Granitoyid Plütonu Yan Kayaçlarının Petrografisi ve Skarn Zonunun Özellikleri, Yenice-Çanakkale


AYSAL N., ÖNGEN A. S. , HANİLÇİ N.

İstanbul Yerbilimleri Dergisi (E.A:İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Yerbilimleri Dergisi), cilt.19, no.1, ss.183-164, 2006 (Hakemli Üniversite Dergisi)

  • Cilt numarası: 19 Konu: 2
  • Basım Tarihi: 2006
  • Dergi Adı: İstanbul Yerbilimleri Dergisi (E.A:İstanbul Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Yerbilimleri Dergisi)
  • Sayfa Sayısı: ss.183-164

Özet

 

Yenice (Çanakkale) kuzeyinde farklı büyüklüklerde granitoid sokulumları (Karadoru, Nevruz–Çakıroba, Sofular, Soğucak, 
Yapaztepe) bulunmaktadır. Bu sokulumların çevresinde kontakt metamorfizma ve skarn zonları gelişmiştir. Karadoru Granitoidi 
dar bir alanda mostra vermesine rağmen, sokulumun çevresinde yaklaşık 7 km2 gibi geniş bir alanda kontakt metamorfizma ve 
skarn zonu oluşturmuştur. Karadoru Granitoidi, Oligosen sonunda Karakaya Kompleksi’nin Nilüfer ve Hodul birimleri içine 
sokulum yapmış ve birimlerde kontakt metamorfizmaya neden olmuştur. Kontakt metamorfizma derecesinin, albit-epidot
hornfels fasiyesinden hornblend hornfels fasiyesine kadar ilerlediği mineral parajenezleri ile belirlenmiştir. Karadoru köy 
merkezinde ve doğusunda granit–mermer kontaktları boyunca granat-epidot skarn, kuvars-epidot skarn ve diyopsit-granat skarn 
zonları oluşmuştur. Skarn zonlarındaki granatlar genellikle andradit bileşimine yakındır. Demirin granatın bünyesinde yer alması 
nedeniyle skarn zonlarında küçük demir oluşukları dışında önemli bir demirli cevher oluşumu meydana gelmemiştir. Epidot 
skarn zonuna ait sıvı kapanım verileri, skarn oluşumunun 485 oC (508 ile 465 oC arasında) gibi yüksek sıcaklıkta başladığını, 
ortalama 311 oC’ye (305 ile 318 oC arası) kadar devam ettiğini ve ötektik sıcaklık verileri (Te: -83 oC ile -63 oC arası) çözeltide 
Li, K ve Mg’un önemli oranda varlığını göstermektedir. Yüksek sıcaklıktaki (ort. 485 oC) solüsyonların 0,6-0,7 gr/cm3
 yoğunluğa 
ve %16–16,8 NaCl eşdeğeri tuzluluğa sahip oldukları tespit edilmiştir. Sıcaklığın azalmasıyla birlikte (ort. 366 oC) muhtemelen 
sisteme meteorik suyun da katılımı ile genel olarak tuzluluk da azalmıştır (%10–12 NaCl eşdeğeri). Ancak, skarn oluşumunun 
son evrelerinde sıcaklık ortalama 311 oC’ye indiğinde tuzluluğun (% 17,5–18 NaCl eşdeğeri) arttığı gözlenmiştir. Bu durum, 
meteorik su katılımı ile kısmen seyrelmiş olan sistemin çözelti-yan kayaç etkileşimi sürecinde yeniden çeşitli katyonlarca (Na, 
Mg, K, Ca gibi) yüklenerek tuzlulukta bir artışa neden olduğu şeklinde yorumlanmıştır. 

 

There are many pluton or stock size granitoid bodies (i.e. Nevruz–Çakıroba, Sofular, Soğucak, Yapaztepe) in 
northern Yenice area (Çanakkale). Extended contact metamorphic aureole and skarn zones were developed along the perimeter of 
these granitoids. Although the Karadoru Granitoid itself is exposed over a restricted area, a well developed contact metamorphic 
and skarn zone is formed in an area of approximately 7 km2
. During the Late Oligocene, the Karadoru Granitoid intruded into the 
Nilüfer and Hodul units of the Karakaya Complex (Triassic age), and caused intense contact metamorphism in these units. The 
observed mineral paragenesis shows that the progressive path from albite-epidote hornfels to hornblend hornfels facies 
metamorphism was established. Garnet-epidote skarn, quartz-epidote skarn and diopside-garnet skarn zones formed along the 
contact of the granite and marble in northern and central parts of the Karadoru village. Garnets have generally andradite-rich 
composition in the skarn zones. As iron was almost fixed by garnets, no significant iron mineralization was formed in skarn 
zones except small iron minerals. Microthermometric data obtained from epidote skarn zone show that the skarn formation 
started at 485oC (between 465 and 508) and continued till 311 oC. The eutectic temperatures (Te: -83 oC and -63oC) indicate high 
concentration of the Li, K and Mg in the composition of the solution. It is determined that the solutions at the high temperature 
(average 485 oC) have 0, 6 – 0, 7 gr/ cm3
 density and 16 – 16,8 % NaCl equivalent salinity. After the temperature decreased 
(average 366 oC), the salinity of the solution diminished, probably because of adding of the meteoric water to the system. But, while temperature decreased to 311 oC averages, the salinity of the solution (17,5-18 % NaCl equivalent) increased in late stage 
of the skarn formation. This is interpreted as increase of the salinity via addition of cations (such as Na, Mg, K and Ca) by the 
fluid-wall rock interaction to the diluted solution after meteoric water added to the solution system