Usage des gestes emblématiques en didactique du FLE


DENİZCİ C.

Synergies Turquie, cilt.10, ss.1-10, 2017 (Diğer Kurumların Hakemli Dergileri)

  • Cilt numarası: 10
  • Basım Tarihi: 2017
  • Dergi Adı: Synergies Turquie
  • Sayfa Sayıları: ss.1-10

Özet

Yabancı dil öğretiminde, öğretmenler çok çeşitli eğitsel gereçlerin kullanımına başvururlar; bu gereçler arasında, daha çok, sınıf etkinlikleri ile etkileşimlerini yönetmeye ya da öğrenci başarımlarını değerlendirmeye yönelik olarak kullanılan ve belirtke adı verilen el devinimleri de bulunur. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’deki özel bir ortaöğretim kurumunda A1 dil düzeyindeki Fransızca öğrenenlere ders veren üç öğretmenin görüntülü gerçek sınıf kayıtları aracılığıyla oluşturulmuş bütünceden yola çıkarak bahsi geçen devinimsel boyutun kullanımını gerçek yabancı dil dersleri bağlamında irdelemektir. Daha belirgin bir biçimde ifade edilirse, şu sorulara yanıt aranmaya çalışılmıştır: Fransızca öğretmenleri Türkiye’de yabancı dil olarak Fransızca öğretiminde Fransız ekinine has hangi devinimleri sıklıkla kullanmaktadırlar? Aynı bağlam düşünüldüğünde, ekinsel boyuttan çok, eğitsel boyuta has olarak kullanımı öğretmenler tarafından kabul gören; başka bir deyişle, uzlaşımsallaşmış devinimler bulunmakta mıdır? Elde edilen verilerden yola çıkarak ilkin ekinsel kakışıma yola açabilecek iki ekinsel belirtke saptanmıştır. İkinci olarak ise öğretmenlerin, ekinsel boyutta yaygın ya da eğitsel bağlamlarda kullanımı kabul görüp uzlaşımsallaşmış üç belirtke türüne düzenli olarak başvurdukları bulgulanmıştır; bahsi geçen belirtkeler şu söz edimlerinin işlevlerini yüklenmektedir: öğrencilerin dikkatini çekme, öğrencilerin başarımlarının değerlendirilmesi ve öğrencilerin söylediği bir sözcüğün kendilerine tekrarlatılması.

Anahtar sözcükler: belirtkesel devinimler, öğretmen devinimleri, yabancı dil olarak Fransızca öğretimi.

En didactique des langues étrangères, les enseignants recourent à une variété de moyens pédagogiques parmi lesquels se trouvent les gestes manuels dits emblématiques utilisés le plus souvent pour gérer les activités et les interactions ou pour évaluer la performance des apprenants. Au sein de cette étude, tout en partant des données recueillies dans une approche ethnographique par l’intermédiaire des enregistrements vidéo de trois enseignantes assurant des cours de FLE aux turcophones de niveau A1 dans un établissement secondaire et privé en Turquie, nous nous proposons d’examiner l’usage de cette dimension gestuelle dans le milieu spontané du contexte de classe. Plus spécifiquement, nous avons tenté de trouver la réponse aux questions suivantes : quels sont les gestes culturels français utilisés couramment en didactique du FLE en Turquie ? Pour le même contexte éducatif, est-ce qu’il y a des gestes conventionnels ou qui sont conventionnalisés dans une perspective plutôt pédagogique que culturelle ? Premièrement, nous avons repéré dans le corpus deux emblèmes culturels étant susceptibles de prêter à des mésinterprétations culturelles. Deuxièmement, les résultats montrent que les trois enseignantes recourent régulièrement à trois catégories de gestes emblématiques culturellement répandus ou conventionnalisés pédagogiquement pour les contextes éducatifs et que ces gestes remplissent les actes de parole suivants : attirer l’attention, approuver/désapprouver la performance des apprenants et faire répéter un élément antérieurement formulé.

Mots-clés : gestes emblématiques, gestuelle des enseignants, enseignement du FLE.